Rust in de klas. Een aantal tips.

Regelmatig hoor je leerkrachten verzuchten: “Hoe breng ik meer rust in de klas. Al die kinderen die iets hebben. Wat verwachten ze nu eigenlijk van mij? Ik ben opgeleid om kinderen te leren lezen en rekenen, wiskunde te geven of een taal te leren. Het woord zegt het eigenlijk al. Ik ben LEERkracht. Ik ben geen gedragswetenschapper of specialist die alle nieuwe termen en ondersteuningsmogelijkheden kent. Dyslexie, ADD, ADHD, autisme, taalontwikkelingsstoornis (TOS), HSP, beelddenken en ga zo maar door. Hoe doe ik dat in mijn klas?”

Met 30 kinderen in de klas is dit inderdaad soms een hele uitdaging. Maar ook zonder kennis te hebben van al deze uitdagingen, kun je als leerkracht verschil maken met een aantal eenvoudige tips. Zo zorg je voor rust en gevoel van veiligheid in de klas.

Doceer en doseer

Houd de inrichting van lokaal rustig

Erg leuk alle werkjes aan de muur en soms ook langs het plafond. Het kinderbrein is echter nog volop in ontwikkeling. Kinderen krijgen zo de hele dag onnodig veel prikkels binnen en moeten hard werken deze te filteren. Een rustig ogend klaslokaal zorgt ook bij jou als juf of meester voor meer rust in het hoofd. En een rustige juf of meester betekent meer rust bij de kinderen en in de klas. Grapjes maken is uiteraard een uitzondering 😊

Begrijpelijke instructie

  • Geef het onderwerp context

Alles is nieuw voor een kind. Als het begint met letters en cijfers leren, heeft het geen idee waar dit eindigt. Hoeveel letters zijn er? Welke vormen hebben die allemaal. Waarom leer ik eigenlijk letters? Wat ga je er mee doen? Hetzelfde geldt voor cijfers. Voor een kind is het prettig om aan het begin een beeld te hebben van “wat” en vooral ook “waarom” ze iets gaan leren? Zo kan het kind met aandacht de lessen volgen zonder afgeleid te zijn door de vraag “waar wil de juf of meester naar toe? Ik begrijp het niet”. Zorg dat de context ook aansluit bij de voorkennis van de kinderen. Zeker ook voor vakken als aardrijkskunde of geschiedenis is context belangrijk. Bijvoorbeeld “Romeinen”, wat is dat? Licht in grote lijnen toe wie of wat dit zijn en vertel wat ze kunnen verwachten als ze gaan leren over een onderwerp. Voorspelbaarheid geeft rust in het hoofd.  

Richt de dag, ruimte en informatieoverdracht zo in dat alle kinderen meedoen
  • Maak de informatie en je verhaal visueel 

Kortom zorg voor een plaatje bij je praatje. Je herkent het vast: je zit bij een lezing of bijeenkomst en er komt een brij aan woorden op je af. Je haakt af en volgt het verhaal niet meer. Zo werkt het bij kinderen ook.  

  • Houd je instructie kort 

Ben niet te lang zelf aan het woord. Vermijd in je instructie zoveel mogelijk abstracte woorden, of maak ze visueel, geef voorbeelden die aansluiten bij de belevingswereld van het kind en maak het interactief.  

Autonomie van het kind stimuleren 

Ieder kind heeft van nature behoefte aan autonomie. Kinderen willen net als wij graag de dingen zelf bepalen, uitzoeken en uitproberen. Bij kinderen met een uitdaging bestaat de neiging, vaak vanuit een goede bedoeling, om als volwassenen overmatig te gaan helpen of het over te nemen. Bijvoorbeeld een kind met TOS of dyslexie heeft iets meer tijd nodig om antwoord te geven op een vraag omdat de informatieverwerking en woordvinding is minder snel gaat. Geef het kind de tijd en ruimte om zelf de juiste woorden te vinden. Ook kinderen ruimte bieden om zelf te mogen kiezen, draagt bij aan het ontwikkelen van eigen autonomie. Is deze ruimte er niet, dan kan dit zorgen voor frustratie bij een kind en kan zelfs leiden tot gedragsproblemen.  

Rust in de klas zorgt dat de onzichtbare triggers van stress zo min mogelijk vat krijgen op kinderen.

Deze tips zijn eenvoudig toe te passen zowel in het basisonderwijs als op het voortgezet onderwijs. En ook thuis zijn ze toe te passen door ouders om zo de rust en gezelligheid positief te stimuleren.

Veel succes met “doseren”!


Goede motoriek geeft richting

Ik zie jou nu nog maar één keer, een mooie uitspraak van een jongedame van 9 jaar in mijn praktijk. Dit soort uitspraken hoor ik vaker als psychomotorisch kindercoach. Ik probeer me dan voor te stellen hoe dat moet zijn. Je zit in een klas met 24 kinderen en 1 leerkracht. Dan zie je dus voortdurend 48 kinderen en 2 leerkrachten. Overweldigend en een flinke uitdaging om je te focussen en concentreren als kind. Of tikkertje spelen met vriendinnen. Ben je voortdurend te laat als tikker? Tik je regelmatig in de lucht? Hoe veilig voel je je eigenlijk als kind? En goed leren lezen en schrijven is een hele uitdaging. Hoe ontwikkel je een goed woordbeeld als de letters niet scherp en misschien wel in tweevoud te zien zijn. Faalangst ligt op de loer.

De wereld door de ogen van het kind

Als kind weet je niet beter. Dit is hoe de wereld er door jouw ogen uitziet. Je voelt wel dat het bij jou anders werkt dan bij andere kinderen. Je bent onhandig, het leren lezen gaat lastig en de wereld om je heen voelt soms onveilig. Dat jij de wereld letterlijk op een andere manier waarneemt dan andere kinderen, heb je logischerwijs geen weet van. Boosheid en frustratie kunnen zich ontwikkelen of je trekt je terug om de interne stress, die je ervaart, het hoofd te bieden. Of om gewoon uit te rusten, want dit kost erg veel energie.

Motoriek als kompas

Bij het horen van zo’n uitspraak – Ik zie jou nu nog maar één keer! – maakt mijn hart een sprongetje. Yes! We hebben een mooie stap gezet. Samen zijn we teruggegaan naar de basis: het lichaam en de zintuigen. We hebben gekeken naar de motorische vaardigheden. Zijn deze al voldoende ontwikkeld om het lichaam en de ogen nauwkeurig te sturen? Werken beide ogen, maar ook handen goed samen? En is het kind in staat om eenvoudig de eigen middenlijn te passeren of zoekt het onbewust foefjes om de motorische eisen die school stelt, te omzeilen? En zit het kind lekker in zijn of haar vel? Iedere keer weer een nieuwe, unieke puzzel. En als de puzzelstukjes dan op deze manier op zijn plek vallen en er zit zo’n kleine topper met een grote grijns voor je, prijs ik me gelukkig dat ik verschil heb mogen maken voor de toekomst van dit kind vol talenten.

Werken de ogen van jouw kind optimaal?

Om te weten of je kind in staat is optimaal gebruik te maken van zijn of haar ogen, is uiteraard gezichtsscherpte een belangrijke graadmeter. Dit is wat de opticien meet. Op school moet een kind echter bijvoorbeeld ook in staat zijn de ogen voor langere tijd op één punt te richten en vervolgens de ogen rustig langs een zin te laten bewegen. En wat de ogen dan waarnemen, moet het kind betekenis weten te geven, oftewel begrijpend lezen of waarnemen. Er zijn diverse signalen op school, thuis en met op de sportvereniging die mogelijke indicatie zijn voor problemen in het functioneren van de ogen:

Herkennen van problemen met optimaal gebruiken van de ogen

Eenvoudig testen gebruik van de ogen

Met een kleine test kun je eenvoudig kijken of je kind zijn of haar ogen goed weet te sturen. Ga voor het kind staan met een potlood in de hand. Houd het potlood op ongeveer 30 cm afstand van de ogen, tussen beide ogen (voor de neus). Beweeg het potlood rustig van links naar rechts (steeds op ongeveer 30 cm) en laat het kind het potlood met uitsluitend de ogen volgen. Het hoofd blijft stil. Volgen de ogen rustig? Of maken ze sprongetjes of zie je haperingen. Heb je de indruk dat het kind heel geconcentreerd (eerder vanuit het denken, dan als een geautomatiseerde beweging) bezig is om de taak te volbrengen? Klaagt het kind over pijn, branderige ogen. Dan direct stoppen. Bij twijfel is met een eenvoudige visuele screening problemen in het gebruik van de ogen uit te sluiten.

Contact

Twijfel je? Nee gerust contact met me op voor vrijblijvend advies.


Gezond spelen voorkomt leerproblemen

Steeds meer kinderen hebben moeite met goed gebruiken van ogen. Zij spelen minder buiten en lezen veel op scherm.

Problemen in gebruik ogen

Ze hebben bijvoorbeeld moeite met het richten van hun ogen, zijn niet in staat hun ogen vloeiend langs een zin te bewegen, vinden het lastig om snel van veraf (bord) naar dichtbij (schrift op tafel) te richten of hebben moeite om cijfers, letters of vormen snel te herkennen. Meest bekende variant is Fixatie Disparatie. De symptomen die dit geeft, lijken erg op die van dyslexie, ADD, ADHD en autisme, maar hebben dus een andere oorzaak.

Gezond spelen

Problemen in het zien vinden oa hun oorsprong in een andere manier van spelen dan vroeger. Veel jonge kinderen zitten tegenwoordig te lang naar kleine beeldschermpjes te turen, waardoor de ogen voor langere tijd in dezelfde stand gericht staan. Dertig jaar geleden speelden kinderen veel meer buiten waar ze afwisselend hun ogen dichtbij en dan weer veraf richten. Dit zorgde voor een soepele oogmotoriek. Om de jonge ogen van nu goed te richten, moet een kind soms veel moeite doen. Richten in combinatie met het volgen van een zin, is dan topsport. Met vermoeide en branderige ogen tot gevolg.

Geef een positieve impuls aan het visuele systeem van uw kind en speel met de feestdagen “gezonde spelletjes”. De optometristen van The Vision Therapy Centre uit de VS zetten 96 speltips voor u op een rij.

13 december 2017: oproep Caroline Klaver, hoogleraar oogheelkunde aan het Rotterdamse Erasmus Medisch Centrum “Weg van telefoon en naar buiten”